İstanbul Ticaret Odası Başkanı Şekib Avdagiç, yapay zeka modellerinin yakın gelecekte gümrük tarifelerine benzer bir ambargo aracına dönüşebileceği uyarısında bulundu. Avdagiç’e göre ChatGPT-6 Astra ve Claude Fable 5.1 gibi modellerin sonraki kuşaklarına erişim ülkelere yeni şartlarla açılabilir, bazı ülkeler kritik teknolojiyi hiç paylaşmayabilir. Bu nedenle Türkiye’nin kendi modellerini geliştirmesini savunma sanayisindeki gibi bir beka meselesi olarak görüyor.
Uyarının Somut Bir Karşılığı Var
Bu senaryo bu yaz bir kez yaşandı. Anthropic, Claude Fable 5 ve Mythos 5 modellerine erişimi ABD Ticaret Bakanlığı’nın ihracat kontrollerine uymak için 12 Haziran’da askıya aldı. Kontroller 30 Haziran’da kaldırıldı ve erişim 1 Temmuz’da yeniden açıldı. Avdagiç ayrıca Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde’ın, Avrupa’nın ABD yapay zekasına bağımlılığının ekonomik risk taşıdığı yönündeki uyarısını hatırlatarak aynı değerlendirmenin Türkiye için de geçerli olduğunu söyledi.
Hedefler ve Altyapı
Avdagiç, 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı’nı somut bir yol haritası olarak değerlendirdi. Plana göre 2030’a kadar veri merkezi kurulu gücü en az 1 gigavata çıkarılacak, yapay zeka altyapısına özel sektör ağırlıklı en az 10 milyar dolarlık kaynak harekete geçirilecek ve iki yıl içinde 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek. 
Avdagiç, yarışın yalnızca algoritmalarla kazanılmayacağını da vurguladı. Çip, veri merkezi, soğutma ve özellikle enerji bu yarışın asıl zeminini oluşturuyor, Avdagiç’in ifadesiyle yapay zekanın petrolü elektrik. Türkiye’de 114 teknoparkta yaklaşık 13 bin firma faaliyet gösteriyor. Yapay zeka odaklı HubX’in ağustosta 1,2 milyar dolarlık değerlemeye ulaşmasıyla Türkiye’nin milyar dolarlık girişim sayısı 8’e çıktı. Avdagiç, savunma sanayisindeki birikimin yapay zekayla birleştirilerek tarım, lojistik, otomotiv ve sağlığa taşınması gerektiğini söyledi.
